მზის კორონალური წვიმა
მზის კიდეზე აქტიური რეგიონის და პროტუბერანცის დაკვირვებისას ჩანს დედამიწაზე მომხდარი წვიმის მსგავსი მოვლენა. ქრომოსფეროს ტემპერატურის მქონე ღრუბლიდან მზის ზედაპირზე ვარდება ცივი და მკვრივი წვეთები. წვეთები ვარდება მზის მაგნიტური ველის გასწვრივ. ჯერ კიდევ უცნობია როგორ ხდება წვიმის ჩამოყალიბება.
ავტორი: ზურაბ ვაშალომიძე
დაწვრილებით
კორონალური მასის ამოფრქვევა
კორონალური მასის ამოფრქვევა (Coronal Mass Ejection - CME) ერთ-ერთი ყველაზე ეგზოტიკური, შთამბეჭდავი და ენერგეტიკული მოვლენაა მზის ატმოსფეროში. ეს არის პლაზმის უზარმაზარი ღრუბელი, რომელიც შეიცავს მილიარდობით ტონა კორონალურ მატერიას, და ამოიფრქვევა და ვრცელდება პლანეტათშორის სივრცეში. ზოგიერთი CME შეიძლება მომართული იყოს როგორც სხვა პლანეტებისკენ, ასევე დედამიწისკენაც, რამაც შეიძლება დიდი გავლენა მოახდინოს მათზე.
ავტორი: ეკა გურგენაშვილი
დაწვრილებით
მზის გიგანტური ტორნადო
ტერმინი „მზის გიგანტური ტორნადო“ ეწოდება მზეზე დაკვირვებულ მოვლენას, რომელიც გამოიყურება ტორნადოს მსგავსად. მზის კიდეზე დაკვირვებული ეს მოვლენა ძალიან წააგავს დედამიწაზე მომხდარ ტორნადოებს, თუმცა მათში მიმდინარე ფიზიკური პროცესები ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. უმეტეს შემთხვევაში, მზის გიგანტური ტორნადოები უკავშირდებიან მზის სხვა მოვლენებს, კერძოდ ბოჭკოებს/პროტუბერანცებს.
ავტორი: ირაკლი მღებრიშვილი
დაწვრილებით
ისტორია
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ე. ხარაძის სახელო-ბის აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია დაარსებულია 1932 წლის 8 თებერვალს. მისი დაარსების მოკლე ისტორია ასეთია. XX საუკუნის 20-იან წლებში საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის წინაშე დადგა ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში ახალი ობსერვატორიის შექმნის საკითხი. ლენინგრადის სახელმწიფო ასტრონომიული ინსტიტუტის ინიციატივით მოწყობილმა ექსპედიცი-ებმა დაიწყეს საბჭოთა კავშირის სამხრეთ ნაწილში ახალი ობსერვა-ტორიისათვის ადგილის ძიება კარგი ასტროკლიმატური მახასიათებლებით.
დაწვრილებით
ასტრონომია
ვინ არ მოუხიბლავს ვარსკვლავებით მოფენილ ღამის ცას თავისი იდუმალი სილამაზით? ვინ არ დაფიქრებულა სამყაროს წარმოშობის საკითხებზე, ცის მნათობთა მოძრაობაზე და ვარსკვლავებამდე მანძილებზე, სამყაროს უსასრულობაზე და მის საიდუმლოებებზე? ცის მნათობები მეცნიერული კვლევის საგანია. მეცნიერებას ცის მნათობთა შესახებ ძველი დროის ბერძნებმა ასტრონომია უწოდეს: “ასტრონ” ბერძნულად ვარსკვლავს ნიშნავს, “ნომოს” კი კანონს. ცის მნათობებზე დაკვირვებებს ახდენენ ასტრონომიულ ობსერვატორიებში და მათ დასაკვირვებლად გამოიყენება ტელესკოპები, რომლებიც დადგმულია სპეციალურად აშენებულ კოშკებში მოძრავი გუმბათებით.
დაწვრილებით